Wyborne trupy Filmy asemblingowe (skladkowe) artystów polskich Techniki asemblingowe (składkowe) wywodzą się z takich metod pierwszej awangardy jak na przyklad "wyborny trup". Polegają na zestawianiu w jedną całość wielu stworzonych przez różnych autorów, odrębnych elementów i wstawianiu ich w ramy porządkującej konstrukcji. Zaczęto je stosowac na przełomie lat 60. i 70., w czasie postępującego zróżnicowania postaw i strategii neoawangardowych, które polegały na kontestacji tradycyjnych (modernistycznych) form, technik, struktur i metod funkcjonowania w polu sztuki (oraz na przekraczaniu jej autonomii). Przejawem tych tendencji było zwrócenie się artystów w stronę praktyk procesualnych (antyobiektowych, efemerycznych, dokumentowanych), skupienie na analizie kształtowania przekazu medialnego (media mechaniczne, masowe), podważanie pojęcia autorstwa (praktyki partycypacyjne, kolektywne, sztuka zawłaszczania i pasożytowania). Jednocześnie, wraz z krytykami i teoretykami sztuki, artyści podejmowali próby redefinicji funkcji wystawy, poddawali krytyce instytucje artystyczne, działali w oparciu o samoorganizację. Metody asemblingowe były jednym z wielu sposobów na stworzenie wspólnego pola komunikacji, wymiany, gry, a jednocześnie stały się próbą uchwycenia, zestawienia, zdokumentowania czy stworzenia kolekcji owych postaw i strategii. W ten sposób powstawały realizacje mail-artu, wydawnictwa niezależne (np. "Notatnik Robotnika Sztuki", "Tango"), utwory muzyczne, poetyckie, literackie, happeningi, grupowe gry wizualne oraz filmy. Artyści tworzący filmy asemblingowe nie są autorami w tradycyjnym sensie. Są raczej sprawcami - określają czas, miejsce, organizują sytuację, inspirują do współudziału innych. Zapraszają wybranych artystów (lub osoby niezwiązane ze sztuką) i dają im narzędzia do realizacji krótkiego filmu lub filmowej autoprezentacji (dlugość okreslał artysta-sprawca; było to zazwyczaj od 1 do 3 minut). Pełnią zatem role kuratorów, producentów, współ- lub podwykonawców (jako operatorzy, aktorzy itp.). Strukturę filmów asemblingowych wyznacza ciąg kolejnych, zmontowanych jedna po drugiej, "składek" filmowych, które zwykle nie odnoszą się bezpośrednio do siebie. Są też filmy asemblingowe, których zasadą jest następstwo "wypowiedzi" filmowych, będących odpowiedzią lub komentarzem do wcześniejszej "składki", dokonanej przez innego współuczestnika. Ten schemat konstrukcyjny wprowadza rodzaj narracji, która nosi cechy "rozmowy" lub "gry". Polskie filmy asemblingowe powstawały zwykle w ramach określonego wydarzenia artystycznego (którego istota była samoorganizacja lub działanie quasi-socjologiczne bądź pedagogiczne) - np. festiwalu (V Biennale Form Przestrzennych w Elblągu), pleneru (Osieki 74), wystawy (W Centrum Pompidou) czy w ramach grupy artystycznej lub instytucji opartej na działaniach kolektywnych (Warsztat Formy Filmowej, Pracownia Dziekanka). Były one często zbiorowym (auto)portretem danego środowiska, grupy artystycznej czy społecznej. Warto na koniec wspomnieć, że w 1981 roku w Budapeszcie podczas spotkania artystów polskich z węgierskimi, po projekcji niektórych polskich filmów składkowych, zrodziła się idea składkowego wideo-magazynu "Infermental" (dystrybuowanego na VHS). Łukasz Ronduda & Michał Woliński Filmy prezentowane na wystawie: Gra na twarzy aktorki (1971) - fragment filmu Forma Otwarta realizacja: Przemyslaw Kwiek, Zofia Kulik, Jan S. Wojciechowski, Paweł Kwiek 22 X (1971) filmy studentów PWSSP w Łodzi realizacja: Józef Robakowski Działania na jednominutówkach innych (1973) Javier Aquirre/KwieKulik, Piotr Biernacki/KwieKulik, Karol Cichecki i Paweł Kwiek/KwieKulik, xxx/KwieKulik, Istvan Sas/KwieKulik, Józef Robakowski/KwieKulik, Stanisław Kowalski/KwieKulik KwieKulik na bazie filmu Kinolaboratorium realizowanego przez Pawła Kwieka Osieki 74 (1974) Wojciech Bruszewski, Jan Dobkowski, Jan Fabich, Wojciech Krzywobłocki, Paweł Kwiek, Paweł Niedzielski, Ing Lindega, Irm Dalo Jager, Józef Robakowski, Ryszard Sienicki, Grzegorz Sztabiński, Roman Walicki, Andrzej Partum, Janusz Zagrodzki. realizacja: Paweł Kwiek Żywa galeria (1975) Jerzy Bereś, Piotr Biernacki, Wojciech Bruszewski, Zbigniew Dłubak, Paweł Freisler, Zbigniew Gostomski, Andrzej Lachowicz, Natalia LL, Antoni Mikołajczyk, Zdzisław Jurkiewicz, Andrzej Partum, Ireneusz Pierzgalski, Janusz Polom, Leszek Przyjemski i Anastazy Wiśniewski (Galeria Tak), Andrzej Rózycki, Zbigniew Warpechowski, Ryszard Waśko, Ryszard Winiarski, Krzysztof Zarębski... realizacja: Józef Robakowski Konstrukcja w procesie (1981) Jan Dibbets, Peter Downsborough, Gerhard von Graevenitz, Noriyuki Haraguchi, Taka Iimura, Servie Janssen, Kazuo Katase, Stanislav Kolibal, Tomasz Konart, Paul Sharits, Nancy Holt, Attila Kovacs, Paweł Kwiek, Peter Lowe, Rune Mields, Antoni Mikołajczyk, Richard Nonas, Roman Opałka, Ken Unsworth, Bernar Venet, Ryszard Waśko, Ryszard Winiarski, Józef Robakowski, Sol LeWitt, Natalia LL, Zdzisław Piernik, Henryk Stażewski, Reiner Ruthenbeck... realizacja: Józef Robakowski Teatr cieni (2006) Céline Ahond, Paweł Althamer, Ziad Antar, Liliana Basarab, Veaceslav Druta, Adriana García Galán, Kapwani Kiwanga, Élise Mougin, Vincent Olinet, Emilie Pitoiset, Koki Tanaka, Adam Vackar. realizacja: Paweł Althamer i Jacek Taszakowski dodatkowe info: csw.art.pl/archfilm/asembling.html chlodna25.blog.pl podziękowania dla Jacka Taszakowskiego (Filmotwórnia)

na obrazkach: kadry z filmu "Żywa Galeria" Józefa Robakowskiego, 1975 składki autorstwa: Andrzej Lachowicz Zbigniew Warpechowski Natalia LL Pawel Freisler Janusz Polom Jerzy Bereś Andrzej Partum Ryszard Winiarski

Prezentacja publikacji

Piktogram #05/06 W podwójnym numerze m.in.: Gry i Rozmowy Plastyczne, Działania i Współdziałania - zbiór tekstów opisujących partycypacyjne i kolektywne praktyki artystyczne skupione na procesie aktywnej komunikacji; w szerszej perspektywie materiał ten pokazuje kolejne "ruchy" w międzypokoleniowej "rozgrywce" artystycznej - od Oskara Hansena i Jerzego Jarnuszkiewicza, przez ich uczniów: Przemysława Kwieka, Zofię Kulik, Wiktora Gutta, Waldemara Raniszewskiego, Jana S. Wojciechowskiego i Grzegorza Kowalskiego, po uczniów Kowalskiego: Pawła Althamera i Artura Żmijewskiego. W magazynie także: Patrick Komorowski za kulisami Teatru Cieni w Centrum Pompidou, Jan Verwoert na wystawie Isy Genzken znajduje niebo w wózku inwalidzkim; Edwin Bendyk poszukuje medium; Eustachy Kossakowski odwraca obrazy, a Konrad Pustola i Mikołaj Długosz wywracają pojęcie autorstwa. Kolejny numer już wkrótce...

"1, 2, 3... Awangarda" to książka zawierająca zbiór tekstów autorstwa: Davida Crowleya, Davida Curtisa i Stevena Balla, Anselma Franke, Łukasza Rondudy, Leire Vergary, Jana Verwoerta, Axela J. Wiedera, Michała Wolińskiego poświęconych polskiej neoawangardzie lat 70. Autorzy analizują m.in.: tendencje pop, soc-art, post-hansenowskie partycypacyjne gry i współdziałania, tendencje analityczne, kontekstualizm, kino strukturalne, relacje pomiędzy kinem a filmem eksperymentalnym. Książka zawiera również obszerną sekcję Archiwum z opisami filmów zrealizowanych przez polskich artystów od lat 30. do lat 80. oraz prezentację prac współczesnych artystów, którzy w swojej twórczości odnoszą się do dziedzictwa neoawangardy (m.in Jonathan Monk, Jeroen de Rijke/Willem de Rooij, Judith Hopf, Matthew Buckingham, Wilhelm Sasnal, Artur Żmijewski, Paweł Althamer, Igor Krenz i Florian Zeyfang).